Emeritus hoogleraar Neurologie van het Academisch Ziekenhuis te Groningen x97 thans Universitair Medisch Centrum Groningen x97 is lid van de Socixebteit De Harmonie te Groningen, aanvankelijk, en ongeveer een eeuw lang beef dat zo, een herenclub voor de gegoede burgerij, waar men allerhande activiteiten kon ontplooien. Hij heeft vijf jaar geleden op zich genomen de archieven te ordenen en het spoor terug te volgen tot aan de oorsprong. Dat hij daarbij op veel muzikale gebeurtenissen van stedelijk, regionaal, nationaal xe8n internationaal belang is gestoten, mag niemand verbazen, die weet dat deze socixebteit vanaf het midden der negentiende eeuw heeft gezorgd dat er muziekuitvoeringen in de prachtige tuin van De Harmonie konden worden gerealiseerd, maar ook in een grote zaal binnenin het gebouw.
In 1862 werd een muziekensemble geformeerd dat van zodanige samenstelling was, dat men mocht spreken van een symfonieorkest, en daarmee was het eerste muziekgezelschap in die categorie van geheel Nederland een feit geworden. De Harmonie was eigenaar van dat ensemble dat eveneens optrad in een harmonie-bezetting. Dat zoiets in de loop der tijd een zware belasting voor een socixebteit zou kunnen worden, ligt voor de hand, en vanzelfsprekend helemaal als we terugkijken met de kennis die we in de loop van vooral de twintigste eeuw hebben opgedaan. Na ruim een halve eeuw moest de vereniging dan ook afscheid van het ensemble nemen dat echter verder optrad als stedelijk orkest van Groningen, later als provinciaal, vervolgens als regionaal ensemble en sedert goed twee decennia als rijksorkest.

Fascinerende geschiedenis

Reeds 56 jaar NSO
In de huidige periode repeteren de musici van het Nederlands Studentenorkest onder leiding van componist, dichter en dirigent Micha Hamel, wiens opera Snow White momenteel door de Nationale Reisopera in diverse steden wordt voorgesteld. Sedert 56 jaar gaat het ensemble, dat wordt samengesteld uit musici van de diverse studentenorkesten van ons land, de uitdaging aan twee grote werken uit het klassieke repertoire x97 een compositie met solist(en) en een symfonie of ander groot werk x97 te koppelen aan een nieuw stuk dat speciaal in opdracht van het NSO wordt geschreven en waarmee de avond wordt geopend.

Compositie-opdracht
Dit jaar is de premixe8re een werk van Joey Roukens (Schiedam, 1982), die in zijn composities x97 waarvan er enkele door diverse orkesten zijn gespeeld x97 tracht een veelheid aan stijlen en de daaraan gekoppelde perioden te combineren. Zijn nieuwe werk draagt de titel From Funeral to Funfair (and back…)
Het Nederlands Studentenorkest telt zo’n negentig musici en de samenstelling is gebaseerd op acht contrabassen (normaliter 60 strijkers: 16 eerste, 14 tweede violen, 12 alten, 10 celli en 8 bassen).

Johannes Brahms
De twee andere, bij het concertpubliek algemeen bekendere werken uit het min of meer ijzeren repertoire, zijn dit jaar als eerste het Concert voor viool, cello en orkest in a kleine terts, opus 102 uit 1887. Solistische medewerking zal worden verleend door de violiste Birthe Blom en de cellist Joris van den Berg. Achtergronden en een toelichting over deze compositie is te vinden in het artikel dat ik op maandag 7 april heb geplaatst op het fin de sixe8cle cultuurweblog All art is quite ueseless van Rond1900.nl.
Na de pauze wordt de monumentale Zevende Symfonie van Anton Bruckner gespeeld, die daarin voor het eerst gebruik heeft gemaakt van de zogenaamde Wagner-tuba’s. Het hoe en het waarom daarvan en meer wetenswaardigs over dit werk alsmede een muzikaal-technische toelichting is eveneens te vinden in de artikelen van bovengenoemde site. De bijdrage is geplaatst op zaterdag 2 september 2006.

Tournee door Nederland
Aanstaande zondag, 10 februari begint de tournee door Nederland. Tussen die dag tot en met dinsdag 19 februari wordt elke avond in een andere plaats geconcerteerd. Exacte gegevens daarover vindt in de Concertagenda van het NSO.
Traditiegetrouw wordt de maand afgesloten met een reis naar een buitenlandse stad, waar eveneens wordt geconcerteerd. Die optredens hebben veel succes en instemming geoogst. Dit jaar vertrekt het ensemble naar Sint Petersburg, waar in ieder geval twee concerten zullen worden gegeven.
_____________
Afbeeldingen
1. Dichter, componist en dirigent Micha Hamel.
2. Componist Joey Roukens.
3. Violiste Birthe Blom.
4. Cellist Joris van den Berg.

Vara-programma op Radio 4
Degenen, die een meer dan gemiddelde belangstelling aan de dag leggen voor klassieke muziek en zich daarbij graag laten verleiden tot het luisteren naar niet alledaagse uitingen in die discipline, heeft deze week vijf dagen achtereen een dubbele kans. Allereerst bij de Vara op Radio 4, waar de Fransman Andrxe9 Caplet (1878-1925) elke avond tussen 19:30 en 20:00 uur de functie van Componist van de week vervult. Er zal een fraaie ‘dwarsdoorsnede’ worden gegeven van zijn werken.

BBC Radio 3-reeks
De Engelse tegenhanger van dit Nederlandse radioprogramma draagt dezelfde titel, zij het in het Engels: Composer of the Week. Daar wordt echter een uur per dag, eveneens tussen maandagavond en vrijdagavond, aan muzieik van xe9xe9n muziekmeester besteed. In de Engelse reeks is de protagonist de in 1960 te La Plata geboren Argentijn Osvaldo Golijov x97 die de meeste bekendheid de laatste jaren heeft verworven met zijn Marcus-Passie, als hommage aan Johann Sebastian Bach.
Deze Engelse reeks valt te beluisteren op BBC Radio 3, elke middag tussn 13:00 uur en 14:00 uur Nederlandse tijd. Groot extra voordeel van die BBC-reeks is, dat elk van de programma’s van de middag diezelfde dag in de avonduren wordt herhaald, en wel tussen 21:45 uur en 22:45 uur.

De muzikale familie Bach
Johann Christian Bach (1734-1782) is gedurende de lopende week, van maandag tot en met vrijdag, iedere avond tussen half acht en acht uur bij de Vara via Radio 4 de protagonist in het programma Componist van de week.
De dag daarop, zaterdag 26 januari wordt werk van drie andere leden van de tamelijk omvangrijke familie Bach x97 niet te verwarren met het grote gezin van Johann Sebastian (1685-1750), die wij veelal als Papa Bach kwalificeren x97 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging, en wel in de grote zaal van het Cultuurcentrum De Oosterpoort te Groningen, waar het concert om 20:15 uur zal beginnen. Het programma bestaat uit Motetten voor dubbelkoor en orgelwerken van Mendelssohn en drie heren die de achternaam Bach dragen.

Mendelssohn
Dat het concert van de Nederlandse Bachvereniging x97 onder leiding van Peter Dijkstra, wiens roem hem de laatste jaren in een bijna niet bij te houden tempo vooruitsnelt x97 opent met werk van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847), is niet zo verwonderlijk, aangezien hij direct verantwoordelijk is voor de tegenwoordige wereldomvattende belangstelling voor in eerste instantie Papa Bach, die dus veel leden van die familie in het kielzog meevoert, en gexefnteresseerde onderzoekers komen dan via om- of zijwegen weer veel mooie en/of interessante muziek tegen. Peter Dijkstra stelt er dezer dagen xe9xe9n en ander van voor.

Orgel of fortepiano
Een gedetailleerd programma wordt weliswaar niet verstrekt in de voorberichtgeving, maar naast de mededeling Motetten en Orgelwerken staat op de site van de Nederlandse Bachvereniginghet volgende: . . .orgelwerken of werken voor pianoforte in de zalen. . . Incompleet, lijkt ons, en daarom doen we hier de gok, dat daar het volgende nog achter moet komen: . . . waar geen orgel aanwezig is. . .
In ieder geval zal het programma worden afgewerkt, en naast dirigent Peter Dijkstra treedt Leo van Doeselaar op, die de orgelpartijen, respectievelijk het spelen op de fortepiano, voor zijn rekening zal nemen.

Bach-familieleden
Van de omvangrijke Bach-familie zullen werken van drie leden worden gespeeld: eerst van Johann Christoph Bach (1642-1703) die in zijn tijd een zelfde reputatie had als later de Bach bij uitstek. Hij mag vooral niet worden verward met de negende zoon van Papa Bach, die weliswaar dezelfde naam had, maar dan nog met de toevoeging van een derde voornaam: Friedrich (1732-1795).
De naam Johann Michael Bach is evenmin uniek, en tijdens het concert van de Nederlandse Bachvereniging zullen we werk voorgeschoteld krijgen van de broer van de hierboven vermelde J.C. Hij werd geboren in 1648, overleed in 1694, en was eveneens een volbloed barokcomponist. Hij werd ook de eerste schoonvader van Johann Sebastian Bach, aangezien deze met diens dochter Maria Barbara (1684-1720) was gehuwd.
Johann Sebastian, Papa, Bach is de bekendste van alle Bach-familieleden op dit ondermaanse, en derhalve is het niet direct noodzakelijk om hier nog nader op diens handel en wandel in te gaan. Daartoe zullen zich nog voldoende bijzondere gelegenheden voordoen.
Voorafgaande aan het concert in Groningen, is er op vrijdag 25 januarieen optreden in het Muziekgebuw aan het IJ. Op zondag 27 januar ‘smiddags om 14:30 uur wordt het concert herhaald in de Hanzehof teZutphen. Dan wordt het nog tweemaal gegeven: op dinsdag 29 januari inde Bovenkerk te Kampen en op woensdag de 30ste in de Grote Kerk teNaarden, befaamd sedert vele decennia vanwege de jaarlijkse uitvoeringvan de Matthaeus Passion.

____________
Afbeeldingen
1. Johann Christian Bach, in 1776 geschilderd te Londen door Thomas Gainsborough (1727-1788). Het bevindt zich in het Museo Civico te Bologna.
2. Felix Mendelssohn-Bartholdy.
3. Organist Leo van Doeselaar.
4. Dirigent Peter Dijkstra.

Opening door Jonathan Biss
Zoals we bij onze aankondiging van het eenmalige optreden in Nederland van de jonge Amerikaanse pianist Jonathan Biss reeds hebben vermeld, opent hij op vrijdag 18 januari in het Cultuurcentrum De Oosterpoort te Groningen het aldaar plaatshebbende, drie dagen durende, Festival De Wereld van de Piano.Het programma dat Jonathan Biss, die avond speelt, is nadrukkelijk Weens getint. Het concert wordt geopend met de Sonate in e, opus 90 (1814) van Ludwig van Beethoven (1770-1827), gevolgd door de Sechs kleine Klavierstxfccke, opus 19 (1911) van Arnold Schxf6nerg (1874-1951). Na de pauze is Beethoven weer aan de beurt, nu met zijn Sonate in D, opus 28 ‘Pastorale’ uit 1801, waarna het recital zal worden besloten met nog zo’n Weens meesterstuk voor het klavier: de Sonate in A, D959 uit 1828 van Franz Schubert (1797-1828).
Dit concert wordt gegeven in samenwerking met de in Groningen gevestigde organisatie MuziekKlassiek!, die sedert december 2007 ook als impresariaat fungeert en die er tevens in is geslaagd Jonathan Biss voor deze gelegenheid naar Nederland te halen. Het recital zal worden gegeven in de prettige sfeer van de kleine zaal van De Oosterpoort, en begint om 20:15 uur.

De tweede dag
Zaterdag 19 januari biedt een uitgebreid middagprogramma met twee onderdelen, gevolgd door een avondprogramma met drie onderdelen. Al die vijf anders getinte onderdelen worden eveneens in de kleine zaal gegeven. De middag begint klokslag 12:00 uur met een Pianomarathon,die is georganiseerd in samenwerking met de Young Pianist Foundation.
Om 16:30 uur begint er een bijzonder optreden van pianist Paul Komen, die twee verschillende instrumenten beschikbaar heeft om zijn mondelinge toelichting over de verschillen in uitvoeringspraktijk tussen de klassieke fortepiano en de moderne concertvleugel te illustreren. (Zie afbeelding Fortepiano.)
Het avondprogramma van zaterdag begint om 19:00 uur met een recital door Rian de Waal, die zelf voor een toelichting zal zorgen op de door hem te spelen transcripties, waaronder diverse zullen zijn die menigeen nog zullen verrassen. In aansluiting daarop begint om 20:30 uur in diezelfde kleine zaal een uitzonderlijk optreden van vier pianisten: de beide reeds genoemden, Paul Komen en Rian de Waal, zullen dan worden vergezeld door Nata Tsvereli en Juan Zurutuza. Door deze vier virtuozen zal De Wereld van de Piano een extra dimensie krijgen doordat ze en niet-alledaags programma zullen presenteren. Zo zullen er werken voor twee vleugels van onder anderen Gioacchino Rossini (1792-1868), Franz Liszt (1811-1886) en Sergej Rachmaninov (1873-1943) worden uitgevoerd

Bolero voor twee vleugels vierhandig
Het klapstuk wordt ongetwijfeld de uitvoering van de befaamde en onvergankelijke Bolero uit 1928 van Maurice Ravel (1875-1937), maar in de uitzonderlijke versie voor twee vleugels vierhandig, waarmee alle vier uitvoerende klavierprotagonisten gelijktijdig zullen spelen.
Als afsluiting van dit avondgebeuren, nog steeds in diezelfde kleine zaal, komt zanger/pianist Willem van Ekerenmet een wel heel apart programma: hij zal de blues van de Amerikaanse dichter Charles Bukowski (1920-1994)verweven met de barokmuziek van Papa Johann Sebastian Bach (1685-1750). Bukowski, Europeaan van geboorte, heeft als romancier en dichter een enorm scala aan invloeden van schrijvers ondergaan, van de klassieke Russen Anton Tsjechov en Fjodor Dostojevski, via Franz Kafka en Louis-Ferdinand Cxe9line tot en met een hele reeks Amerikaanse schrijvers, waarbij de ‘onvermijdelijke’ Ernest Hemingway niet ontbreekt.

Liszt-Marathon
Zondag 20 januari kent twee programmaonderdelen vanaf 12:00 uur in de middag. Dan begint, opnieuw in de kleine zaal, de Liszt-Marathon. Daarin zullen tal van pianisten hun opwachting komen maken; onder hen diverse welke in april zullen deelnemen aan het Liszt Concours. Om 15:00 uur start het laatste programma-onderdeel van dit driedaagse, veelzijdige festival. Een optreden dat veel kinderen zullen kunnen waarderen, van de Pianomannen: Ernst Binnekamp en Klaas Bakker, die een vermakelijk concert in petto hebben, met onder meer muziek van Erik Satie (1866-1925) en eigen liedjes. Er kan niet alleen worden meegezongen, maar er valt ook flink wat te zien in foto- en video-animaties.

Werk van Wim Zwaag
De in 1960 geboren Nederlandse componist Wim Zwaag is van de partij in het onderdeel dat volgt op de joligheid op en met zwarte en witte toetsen. Paul Komen speelt vanaf 16:30 uur de 24 Preludes van Wim Zwaag, en ondervraagt deze componist eveneens over zijn werk. Een heel drecte, multidimentsionale confrontatie, die veel kan bijdragen tot meer inzicht en begrip voor eigentijdse muziek. Want dat is een onontkoombare noodzaak.
Wim Zwaag werkt momenteel aan een Vioolconcert in opdracht van de Nxfcrnberger Symphoniker. Het werk zal in oktober van dit jaar gereed moeten zijn en dan tevens op compact disc beschikbaar komen.

Recital ter afsluiting
Evenals ter opening, is erter afsluiting een recital, deze keer door een pianotijger,  zoals hij tegenwoordig wordt aangekondigd. Niet al te lang geleden werden dergelijke pianoreuzen door de muziekjournalistiek veelal als klavierleeuw werden gekwalificeerd. Hoe dan ook, de Rus Boris Berezovski heeft de naam dat hij wel weg weet met het oeuvre voor klavier van de Poolse componist Fryderyk Chopin (1810-1849). Voor details over het programma verwijzen we u graag naar de website van het Cultuurcentrum De Oosterpoort te Groningen.

____________
Afbeeldingen
1.  Jonathan Biss bijt het spits af van het driedaagse Festival De Wereld van de Piano, in Groningen (18-20 januari).
2.  Ludwig van Beethoven in 1804.
3.  Pianist Paul Komen.
4.  Pianiste Nata Tsvereli.
5.  Componist Maurice Ravel.
6.  Zanger/pianist Willem van Ekeren.
7.  Dichter Charles Bukowski.
8.  De Pianomannen.
9.  De Nederlandse componist Wim Zwaag (Foto: Clea Betlem).
10. De Russische pianist Boris Berezovski.

Eenmalig optreden
De jonge Amerikaanse sterpianist Jonathan Biss komt in januari voor xe9xe9n concert naar Nederland. Op de 18de van die maand treedt hij op in de prettige ambiance van de kleine zaal van het Cultuurcentrum De Oosterpoort te Groningen, en zijn recital vormt meteen de opening van het Piano Festival 2008, waarover we later nog meer hopen te kunnen melden, als de oganisatie, die zich in handen van genoemd cultuurcentrum bevindt, ons de daarvoor benodigde gegevens eenmaal heeft verstrekt. Volgens het impresariaat in Groningen dat dit optreden in Nederland heeft geregeld x97 Muziekklassiek! x97 is dit een van de weinige gelegenheden om deze veelgevraagde pianist te beluisteren. Internationale podia zijn zo in hem gexefnteresseerd dat een nieuw optreden in onze contreien niet snel voor de hand ligt.
Het recital van Jonathan Biss bestaat uit vier programmaonderdelen: twee Pianosonates van Ludwig van Beethoven (1770-1827), gevolgd door de Sechs kleine Klavierstxfccke, opus 19 uit 1911 van de toenmalige avantgardist Arnold Schxf6nberg (1874-1951). Het concert zal worden besloten met een Pianosonate van Franz Schubert (1797-1828), die, evenals de beide andere hier uitgevoerde componisten, zijn werkterrein voornamelijk in de Donaustad Wenen heeft beperkt.
_____________
Afbeeldingen
1. Jonathan Biss, gefotografeerd door J. Katz.
2. Fortepiano in het bezit van Ludwig van Beethoven.

Generaal Reynders
Op vrijdag 16 november wordt in het Gemeentehuis van Stadskanaal het boek aangeboden dat militair historicus E.H. Brongers heeft geschreven over de aldaar in 1879 geboren Izaak Herman Reynders, die later als generaal een vooraanstaande rol heeft gespeeld bij de voorbereidingen van de verdedigingslinies die een Duitse aanval in 1940 zoveel mogelijk in de weg zouden moeten leggen.
Helaas hebben niet alle betrokkenen even veel waardering kunnen opbrengen voor de inzichten, die de generaal terecht had en die voor ieder met kennis van zaken in die periode reeds hebben getuigd van een vooruitziende blik. Het is vooral, zij het niet alleen, koningin Wilhelmina geweest, die Reynders in zijn opvattingen en wensen heeft gesteund. Toch heeft de regering Reynders slechts vijf maanden, tot februari 1940, in die functie laten optreden en hem toen eervol ontslag verleend, waarna hij tot veler verbazing werd opgevolgd door een reeds gepensioneerde generaal: H.G. Winkelman. Dat zulks een enorme inschattingsfout is geweest en dat daar personlijke afgunst ten departemente een rol van betekenis gespeeld zou kunnen hebben, wordt, naast zoveel andere marginalia en parafernalia, in het onlangs verschenen boek van Eppo Brongers duidelijk.

Onredelijkheid in Den Haag
Dat ontslag heeft weliswaar in de tijd van een zeer imminente aanval door de Duitsers gezorgd voor de nodige opwinding en aandacht in de pers, doch van overheidswege werd "om veiligheidsredenen" niet verder op de kwestie ingegaan. Na de oorlog is zonneklaar geworden dat generaal Reynders het op alle fronten bij het juiste eind heeft gehad, en dat hem het lot was beschoren van zoveel visionaire figuren in alle geledingen van de maatschappij: het ontbreken van waardering in eigen land. Tot openbaar eerherstel hebben al die inzichten achteraf echter niet geleid, en dat heeft bij de generaal terecht een gevoel nagelate van onheus te zijn behandeld. Mede daarom is het een zaak van belang dat thans xe9xe9n van Neerlands bekendste historici met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog de moeite heeft genomen een, voor ieder die kan lezen, helder boek te realiseren. De generaal zelf kan dat echter niet meer meemaken: deze is op 31 december 1966, op 87-jarige leeftijd in Den Haag overleden.

Presentatie met kleinzoon
Voorafgaand aan de presentatie te Stadskanaal is het boek, dat op 1 november is verschenen, reeds aangeboden in de Besognekamer te Den Haag, de op xe9xe9n na oudste Herensocixebteit aldaar, waarvan Reynders zowel voorzitter en later ook nog ere-voorzitter is geweest. In Stadskanaal beseffen de vroede vaderen het grote belang van hun voormalige inwoner en het is dan ook een goede zaak dat Burgemeester en Wethouders van die plaats de gelegenheid geven tot enige aandacht voor deze, ook in burgerlijke kringen zeer gewaardeerde en terughoudende x97 doch daardoor niet minder grote x97 figuur uit de vaderlandse geschiedenis. Aanwezig bij de presentatie zal ook de kleinzoon van generaal Reynders zijn: Egbert Houck x97 met echtgenote en dochter x97 die eveneens aan het welslagen van het boek van Eppo Brongers in niet geringe mate heeft bijgedragen door uit het archief van zijn grootvader diverse documenten en beeldmateriaal ter beschikking te stellen. Daarvoor is overste Brongers hem vanzelfsprekend erkentelijk, maar dat mogen de lezers van het boek ook zijn: geschiedenis wordt immers zoveel aantrekkelijker en inzichtelijker als deze door middel van ‘bewijsstukken’ letterlijk en figuurlijk kan worden ondersteund. Het behoeft dan ook geen verder betoog  dat het rijk gexefllustreerde en passend uitgevoerde boek van deze zijde warm in uw belangstelling wordt aanbevolen.

Eppo Brongers
Luitenant-kolonel b.d. Eppo Brongers heeft zich reeds tijdens zijn militaire carrixe8re met nadruk gexefnteresseerd voor het thema krijgsgeschiedenis, met als zwaartepunt die van Nederland, en dat heeft geresulteerd in een reeks boeken, die voor menigeen inzicht hebben verschaft, waarvan ze verstoken zouden zijn gebleven indien voor hen uitsluitend, wetenschappelijk weliswaar verantwoorde, maar voor de  niet militair geschoolde burger al te specialistische, literatuur ter beschikking had gestaan. Brongers kiest in al zijn boeken voor de verhalende vorm, enerzijds zonder daarbij de feiten met de vele details uit het oog te verliezen, anderzijds zonder zich aan in het kader ongepaste emotie over te geven.
Die nuchterheid in combinatie met de zeer goed te volgen verteltrant is een grote verdienste van overste Brongers, die in een persoonlijkheid onderhoud ook het casuele causeren inruilt en voor deze benadering kiest zodra hij over zijn thema begint.
Het aantal thema’s dat deze voormalige docent aan de Koninklijke Militaire Academie inmiddels de revue heeft laten passeren, is niet gering. Het op 1 november verschenen boek over Generaal Reynders is Brongers’ negentiende. Hij is zeer verheugd over het feit dat er onder de jeugd, die het geruime tijd heeft laten afweten, weer meer belangstelling bestaat voor de militair-historische aspecten van Nederland in de twintigste eeuw. Zijn veelgeroemde boek over de Grebbelinie 1940 beleefde zelfs elf drukken.
____________

E.H. Brongers: Generaal Reynders x97 Een miskend bevelhebber 1939-1940. Soesterberg, Uitgeverij Aspekt, november 2007.
168 pag., paperback; ISBN 90-5911-603-0. Prijs x80 19,95.
____________
Afbeeldingen
1. Voorplat van het boek over Generaal Reynders.
2. De veelvuldig onderscheiden Generaal Reynders op hoge leeftijd. Foto in het boek op pag. 143.
3. Luitentant-kolonel E.H. Brongers. (Foto: Frits van Echten, Assen.)

Zijn er eigenlijk nog (school)kinderen met een poxebzie-album, die hun klasgenoten, vrienden en kennissen en, niet te vergeten, tot tal van familieleden het verzoek richten een tekst, voorzien van plakplaatjes,
af te staan voor de bladzijden van het, al dan niet met veel liefde en interesse voor het fenomeen samengestelde, dikwijls voor ‘de eeuwigheid’ bedoelde, in de meeste gevallen toch ook unieke boekwerkje, dat tal van uitvoeringen en formaten kende.
Een Duits voorbeeld daarvan kreeg ik aangereikt door een boekenvriend die niet alleen een brede belangstelling voor al deze verschijnselen heeft, maar er ook over denkt of het misschien iets zou kunnen zijn voor de lezers van xe9xe9n van mijn websites
De gekozen afbeeldingen met heel warme kleuren geven een goed beeld van de tijd waarin deze samenstelling is gerealiseerd. En dan het handschrift: ook toen was niet elk kind x97 en ook zeker niet iedere ouder, vooral niet als men in een afgelegen gebied woonde x97 even goed ontwikkeld, maar hier past het prachtige handschrift voortreffelijk bij de gekozen afbeeldingen.De geschreven tekst luidt:

Dein Leben sei frxf6hlich und heiter
Kein Leiden betrxfcbe dein Herz
Das Glxfcck sei stets dein Begleiter
Nie treffe dich Kummer und Schmerz

En dan volgen nog drie regels met:
Zur Erinnerung an d. Freundin
Selma Kitte
Ebersbach d. 25.1.89
___________________
De plaatjes en de geschreven tekst worden, door gebruik te maken van de mogelijkheid tot vergroting met behulp van de linker muisknop, nog heel wat mooier, respectievelijk duidelijker.

In twee afleveringen wordt de Duitse verfilming door Paul May [1] uit 1959 en 1960 van de trilogie van de Noorse schrijver Trygve Gulbranssen (1894-1962) op de Duitse televisie vertoond. De eerste aflevering, die de titel draagt, welke geheel overeenstemt met die van het eerste der drie boeken die de trilogie vormen, Und ewig singen die Wxe4lder, zal worden uitgezonden in de nacht van woensdag 10 oktober op dondedag 11 oktober, tussen 01:35 uur en 03:15 uur door het tweede Duitse televisienet ZDF. De drie mannelijke hoofdrollen worden vertolkt door Gert Frxf6be (1913-1988), Hansjxf6rg Felmy (1931-2007) en Joachim Hansen (1930-2007), die respectievelijk de vader en zijn beide zonen spelen. [2]
Het tweede deel, voorzover dat de uitzending van de film betreft, zal een week later via het huiskamerscherm te zien zijn op dezelfde zender, in de nacht van woensdag 17 op donderdag 18 oktober tussen 00:45 uur en 02:15 uur. Hoewel het eerste deel in (o.m.) de VPRO-Gids wordt geafficheerd als Heimatfilm x97 een kwalificatie, die niet geheel van de hand te wijzen valt x97 wordt de tweede film als drama betiteld. In het tweede deel is Joachim Hansen ook nog van de partij.

Kwalijk-dubieuze regisseur
De regisseur is dan Gustav Ucicky (1899-1961), een niet zo fris heerschap, dat zich tijdens het Hitler-bewind tussen 1933 en 1945 als regisseur van met nationaal-socialistische propaganda doordrenkte films heeft geprofileerd. Hij kreeg na de oorlog aanvankelijk een beroepsverbod maar dat werd in 1947 praktisch weer opgeheven, omdat men x97 zoals dat dan door ook thans nog mofs-gezinden wordt vergoelijkt x97  zijn bekwaamheden verder in dienst van de filmkunst wilde stellen.
In Nederlandse vertaing dragen de beide volgende delen van de trilogie de titels Winden waaien om de rotsen, respectievelijk De weg tot elkander. De toch in het Duitse taalgebied ook zeer populaire boeken werden daar echter tot twee delen beperkt, en de laatste beide dragen dn de titel Das Erbe von Bjxf6rndal, en zo heet eveneens de film. Op de ingekorte rol staan nu de namen van drie dames: Brigitte Horney (1911-1988), Ellen Schwiers (geb. 1930) en Maj-Britt Nilsson (geb. 1924).
__________
NB: Over de schrijver van de Noorse trilogie kom ik spoedig in een separate bijdrage terug.
__________
[1] Regisseur Paul May heeft vooral bekendheid gekregen met zijn 08/15-films naar de triloge van Hans Helmuth Kirst (deel 1 in 1954, de beide andere in 1955). Verder regisseerde hij thrllers, die nu erg gedateerd zijn (o.m. over Dr. Mabuse, welke zeer recentelijk ook via de Duitse televisie voor de zoveelste keer de ether ingeslingerd werden), en de zogenaamde Straxdfenfeger Melissa, naar een thriller van de Engelse auteur Francis Durbridge (1912-1998). Die betiteling kreeg de film omdat er vrijwel geen mens meer op straat liep als in die dagen (1966) een dergelijke film werd uitgezonden, en helemaal als het laatste van de drie delen op het scherm verscheen. Het heette toen dat ook de politie op het bureau de film kon volgen, omdat men toch niets anders te doen had.
[2] Gert Frxf6be brak internationaal door met zijn rol als Goldfinger in de gelijknamige James Bond-verfilming. De beide andere heren overleden twee maanden, respectieveijk xe9xe9n maand geleden.
__________
Afbeeldingen: 1. Gedenkpostzegel, met de beeltenis van een lachende Gert Frxf6be, uitgegeven door de Duitse Bundespost voor liefdadigheid. De waarde van drie Duitse marken werd met xe9xe9n mark voor het goede doel verhoogd. 2. Joachim Hansen, die in werkelijkheid de familienaam Spieler droeg. 3. Een mooie, nog jonge Brigitte Horney, die niet alleen als hommage aan haar acteertalent, maar tevens vanwege haar bijzondere en markante levensloop, een apart artikel verdient.